Üretim

Kanetil Tekniği

Kanetil, ince metal tellerin spiral biçimde bükülmesiyle elde edilen bir işleme malzemesidir. Uluslararası literatürde cannetille olarak geçer. Geleneksel Türk el sanatlarındaki Maraş işi, tel sarma ve tırtıl işleme teknikleriyle aynı aileden gelir.

Malzeme içi boş bir yay gibidir: esnek, hafif ve ışığı yüzeyindeki her kıvrımdan farklı açıyla yansıtır. İşleme sırasında desenin ölçüsüne göre küçük parçalar hâlinde kesilir ve kumaşa boncuk gibi tek tek dikilir.

Her parçanın yönü, uzunluğu ve eğimi ayrı belirlenir. Bir kuşun kanadındaki tüy dokusu, bir yaprağın kıvrımı, bir kedinin tüyündeki yumuşaklık buradan çıkar.

Makine bu işi yapamaz. Telin nasıl kıvrılacağına, ışığı hangi açıdan alacağına karar veren ustanın elidir.

[GÖRSEL: kanetil telin yakın çekimi — kesilmemiş spiral hâli]

Zanaatın geldiği yer

Kanetil işlemeciliği, Maraş işinden Babür sarayının zardozi geleneğine kadar uzanan geniş bir coğrafyanın ortak zanaatıdır. Bugün bu işin en iyi ustaları Hindistan ve Pakistan'da; teknik orada kuşaktan kuşağa aktarılarak yaşamaya devam ediyor.

Maze'in üretimi bu nedenle Pakistan'da yapılır. Birlikte çalıştığımız ustalar zanaatı kuşaklardır sürdüren atölyelerden gelir.

Tasarımdan üretime

Tasarımlar Türkiye'de çizilir. İlk prototip geldiğinde renkler, oranlar ve doku üzerinde çalışılır; gerekirse birkaç kez tekrarlanır. Son hâli onaylandıktan sonra üretime girer.

Küçük bir broşun tamamlanması 6 ila 12 saat sürer.

Aynı modelden iki tane yapıldığında bile ikisi birbirinin tam kopyası olmaz. Ölçüde, renk tonunda ve desen yerleşiminde küçük farklar bulunur. Bunlar kusur değil, yöntemin sonucudur.

[GÖRSEL: çizim, prototip, üretim — üç kare]

İğne

Her broşun arkasında kilitlenebilir iğne mekanizması bulunur. Kumaşa zarar vermeden takılır ve çıkarılır.